Een boswandeling vs een bosbad

Wat is het verschil?

Toen covid in ons leven kwam en vooral toen mensen vanwege de lockdown niet meer gewoon naar de sportschool, dierentuin of het terras konden gaan, zag ik heel veel mensen buiten in de natuur wandelen en fietsen. Vooral in de weekenden in 2020, op de droge en zonnige dagen was het haast file-lopen! De natuurbeschermingsorganisaties zoals Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer moesten op een aantal dagen zelfs wegen en parkeerplaatsen af zetten, omdat er zo veel mensen het bos in wouden! Daar zitten uiteraard negatieve effecten aan, maar het is mij duidelijk: er zijn veel mensen die graag de natuur in gaan. En nu nog steeds zie ik veel vaker mensen gewoon een rondje door het park wandelen, joggen en fietsen. En dat vind ik erg positief!

Ook valt me op, vooral op social media (wat natuurlijk wel een beetje bevooroordeeld is, want Facebook en Instagram laten mij graag zien wat ik leuk vind), dat er steeds meer mensen zich bezig houden met natuurcoaching, bosbaden en natuurlijke gezondheid. Het lijkt erop dat het idee, dat het contact met de natuur ons goed doet, steeds meer normaal wordt. En dat vind ik natuurlijk prachtig! Ik heb ook al jaren de slogan: vind in het contact met de natuur de levenskracht in jezelf!

Omdat natuurcoaching, forest bathing en soortgelijke activiteiten in Nederland nog relatief nieuw zijn, en omdat natuurgeneeskunde over het algemeen in Nederland in het verdomhoekje van de kwakzalverij staat, is er bij de meeste mensen hierover nog niet veel bekend. Vandaar dat ik hier wat informatie wil geven en vooral wil belichten dat een bosbad iets anders is dan een gewone boswandeling.

De natuur als bron voor gezondheid

De natuur heeft ons zo veel goeds te bieden: frisse lucht, warme zonnestralen, mooi vogelgezang… Hoewel we ons ook graag voor de negatieve invloeden van de natuur willen afschermen, hebben we de natuur nodig om gezond en gelukkig te zijn. Wij zijn nog steeds gewoon onderdeel van de natuur. Zonder de natuur kunnen wij niet leven.

De natuur vervult niet alleen onze fysieke basisbehoeftes (voeding, water, lucht etc), maar heeft ook invloed op ons welzijn op sociaal, emotioneel, mentaal en spiritueel niveau. Zo voel je je in een natuurgebied nooit eenzaam: er is altijd leven om je heen! Terwijl je je niet bekeken of beoordeeld hoeft te voelen en je emoties en gedachtes vrij hun loop mogen gaan. En in de natuur kan je een sterk gevoel krijgen dat jij onderdeel bent van een groter geheel: dat ben je namelijk ook! In de natuur zijn altijd alle levensprocessen zichtbaar: leven en dood, voortplanting en verlies, strijd en liefde… Daarin kan je jezelf herkennen en verbinding ervaren.

De zondag-activiteit: een boswandeling

Mijn ouders namen mijn zus, broer en mezelf zo’n beetje elke zondag mee het bos in toen wij vroeger klein waren. En nu zie ik dat ook veel andere mensen doen. Volgens mij is het zo’n typische activiteit die op de agenda staat, vooral als het droog weer is. En vaak merk je bij die zondagse boswandeling al de positieve effecten van het buiten in de natuur zijn:

  • De kids kunnen naar hartelust rennen en ontdekken
  • Jij kunt rustig kletsen met je partner
  • Je vult je longen met frisse lucht
  • Je brengt je lichaam ontspannen in beweging

En als je dan nog een hertje ziet is het geluk van de dag compleet!

Als jij iemand bent die wekelijks een wandeling door de natuur maakt, of misschien ook wel dagelijks je hondje in het park uit laat, weet je uit ervaring dat de beweging in de frisse lucht je goed doet. Je kunt je dan wel ook afvragen wat dat bosbaden nou weer voor een hype is… Is het werkelijk zo bijzonder?

Forest bathing: wat is het?

Bosbaden, Forest Bathing of Shinrin-yoku. Het zijn woorden die hetzelfde uitdrukken: jezelf onderdompelen in de natuur. Niet per se letterlijk het water in gaan. Hoewel dat ook positieve effecten voor je gezondheid heeft en een krachtige manier is om de verbinding met de natuur te ervaren. Het bosbaden dat je in Nederland in de vorm van een geleide workshop kunt ervaren is over het algemeen als volgt.

Je gaat de natuur in onder begeleiding van een coach, therapeut of persoon die zich heeft gespecialiseerd in het geven van Shinrin-yoku (je kunt een internationaal gecertificeerde Shinrin-yoku guide worden). Meestal met een groepje andere deelnemers, maar er zijn ook aanbieders die privé-sessies geven. Vaak ben je dan enkele uren onderweg met je gids. Je legt daarbij geen grote afstanden af. Vertragen, verbinding en het openen van de zintuigen zijn onderdelen die altijd terug zullen komen. De gids geeft daarbij verschillende oefeningen. Meditatie, ademhalingsoefeningen en oefeningen om heel bewust de zintuigen te gebruiken zijn enkele voorbeelden.

Elke Shinrin-yoku gids brengt zijn en haar eigen kwaliteiten mee. Zo ken ik een collega die zich verder heeft gespecialiseerd in EcoNIDRA, een andere collega bied yoga in de natuur en ikzelf zie het inzetten van mijn honden als co-therapeut als waardevolle toevoeging. Ik koppel mijn bosbad-wandelingen ook altijd aan een thema (zoals bijv de seizoenen of halloween), om daarmee sociaal-emotionele onderwerpen extra te belichten. Op die manier is elke forest bathing weer anders.

In onderstaande video laat ik een oefening zien tijdens mijn Lente Bosbad.

Het effect van een bosbad

Het verschil tussen een zondagse boswandeling en een geleid bosbad gaat over intentie en aandacht. Terwijl je bij een boswandeling vaak de aandacht buiten je legt, is de aandacht tijdens een bosbad juist naar binnen gericht. Zo ben je tijdens een boswandeling vaak gezellig aan het kletsen, en moet je letten op je kinderen of je hond. Mij is het al vaak overkomen dat ik tijdens een wandeling zo opga in het gesprek, dat ik de omgeving amper had waargenomen. Niet dat dat erg is, de verbinding met die persoon is op dat moment voor mij erg belangrijk. Het doel van de boswandeling is anders, en daardoor is het effect ook anders.

Door tijdens een forest bathing oefeningen te doen die de zintuigen stimuleren (bijv een tijdje de focus te leggen op alleen het horen: “wat hoor je nu allemaal?”), kom je meer in contact met het hier en nu. Daarbij kom je ook meer in contact met jezelf, puur en alleen omdat jij waarneemt. Je bent je op dat moment bewust van hoe de wereld bij je binnen komt, en zo ook bewust van jezelf. De meditatie en ademhalingsoefeningen die ook vaak gegeven worden, brengen je vaak nog dichter bij jezelf. Door te voelen “hoe zit ik erbij?” of “hoe voelt het als die lucht m’n longen in stroomt?” of “waar in mijn lichaam voel ik spanning?” wordt je je heel bewust van jezelf.

“Nature helps us to feel fully alive”

Dat schreef Richard Louv in The nature principle. En naar mijn idee vat dat het geheel mooi samen.

Ik ben ervan overtuigd dat dat de basis is van het bosbaden: vanuit het contact met de natuur, in contact komen met jezelf. En door dat groeiende bewustzijn van jezelf, de levenskracht in jezelf te ervaren. De zin in het leven. Je mogelijkheid om gewoon te zijn. Te zijn wie jij op dit moment bent. En dat er meer niet nodig is om te leven. Op die manier voel jij je vol leven.

Natuurtherapie

Nu hoor ik je denken: “Ik heb geen natuur nodig om bewust in contact te komen met mezelf”. En daarin geef ik je grotendeels gelijk. Ook op de bank kan je volledig bij jezelf zijn. Het grote voordeel van het bosbaden is alle extra’s die de natuur te bieden heeft. Ik zal er hier nog een paar toelichten.

Bosgeur

Een veel gelezen argument voor de positieve effecten van bosbaden is het inademen van boslucht. Wat niet vreemd is als je de boslucht vergelijkt met de lucht in de stad, waar veel luchtvervuiling van uitlaatgassen en industrie is. In de natuurlijke omgeving is er echter nog iets anders, wat er minder in de stad is: natuurlijke antioxidanten en anti-septische stofjes die vrij door de lucht vliegen. Elke plant heeft voor zijn eigen afweer tegen schimmels en insecten bioactieve stoffen, o.a. etherische oliën en flavonoiden. Deze draagt de plant niet alleen in zich, maar verspreid die ook in zijn directe omgeving. Van de etherische oliën is het wel algemeen bekend. En ook de positieve effecten die de aroma’s hebben op onze gemoedstoestand, anders zouden we ze ook niet als vorm van aromatherapie in onze woonkamer willen hebben. Deze etherische oliën en ook andere stofjes uit planten zijn dus in de lucht in de natuur rijkelijk aanwezig: die heerlijke bosgeur weet je wel?! Door enkel de lucht in te ademen kan je van de positieve invloed gebruik maken. Trouwens, niet alleen in het bos maar ook in andere natuurrijke omgevingen zoals bij de zee of op de heidevelden zijn bioactieve stoffen in de lucht aanwezig.

Communicatie met planten

Uit ervaring zie ik dat diepgaande verbinding met planten, dieren of andere stukjes natuur erg waardevol kan zijn. Dat wij, mensen, in staat zijn om te communiceren met dieren hoef ik niet uit te leggen. En dat wij ook een verbinding kunnen maken met planten heeft Peter Wohlleben in zijn boek Het verborgen leven van bomen mooi uitgelegd. De wijsheden die je als mens van een plant, dier of stukje natuur kunt opdoen zijn vrijwel oneindig. Ik zie dat de inzichten die opgedaan worden, altijd passend zijn voor het moment en heel persoonlijk zijn. Daarbij blijft een nieuw inzicht vanuit de verbinding met de natuur langer hangen, omdat het als een bijzondere en betekenisvolle belevenis ervaren wordt.

Nieuwe inzichten en transformatie

Zo zorgen die nieuwe inzichten vaak tot transformatie in het dagelijkse leven. Mensen veranderen daadwerkelijk dingen in hun leven (al is het maar een verandering in perspectief). Hierdoor zijn positieve effecten op het gebied van welzijn en gezondheid ook op de lange termijn te begrijpen.

Wetenschappelijk bewijs

De positieve effecten van bosbaden op het mentale en emotionele welzijn wordt op dit moment met veel populariteit wetenschappelijk onderzocht. Type maar eens “positive effects of shinrin yoku” in google en kijk dan naar de lijst aan wetenschappelijke artikelen die er verschijnen. Je zult onderzoeken naar stresslevels vinden, waar bijv cortisol-levels als indicator wordt gebruikt. Of studies naar de effecten op angst, eenzaamheid en depressie. Er is genoeg bewijs te vinden dat onderdompeling in de natuur positieve effecten heeft. Hoe het allemaal precies werkt, is nog lang niet voldoende onderzocht. Dat de wetenschap achterloopt op de feiten is normaal. Zo was de aarde altijd al rond, maar is dat pas rond 240vChr. wetenschappelijk vast gesteld. Wil jij meer artikelen lezen over forest bathing volg dan de link naar The Forest Library.

Ervaringsgericht leren

Wat iedereen ook denkt of vindt van bosbaden is eigenlijk niet zo heel relevant. Wat uitmaakt is wat het jou persoonlijk brengt. En daar kan je alleen achter komen door het een keer te ervaren.

Vandaar dat ik je van harte uitnodig om eens mee te doen aan een forest bathing. Bij mij, of mijn collega’s.

Ik hoop dat je met dit stukje al wel een inzicht hebt gekregen. Als je vragen of opmerkingen hebt, stuur gerust een mail of appje. Mijn contactgegevens vind je onderaan de pagina. Ik wens je mooie inzichten en een gezond en gelukkig leven!

Zonnige groet, Esra