Hoog Sensitief Persoon

Is het een ziekte? Nee. Is het een hype? Misschien? Is het een vloek? Het heeft zeker uitdagingen, maar ik ben zo nuchter om niet in termen van duivels en goden te denken.

HSP – High Sensitive Person

De term HSP, dat staat voor high sensitive person (in het Nederlands vertaald: hoog sensitief persoon), hoor ik de laatste tijd erg vaak. Niet alleen omdat ik me erin begon te verdiepen. Eerder ook al werd mij gevraagd of ik hoog gevoelig was en hoorde ik anderen zichzelf als hoog sensitief beschrijven. En het is net een beetje als wanneer je een nieuwe auto van een bepaald merk hebt gekocht die je eerder niet had en ook nooit was opgevallen: opeens zie je overal dat automerk rijden! Nu dat ik me bezig hou met het onderwerp, zie ik opeens zo veel anderen met dit onderwerp bezig zijn… ligt dit aan mij? Of is hier toch sprake van een hype? Is het nu opeens interessant en hip om gevoelig te zijn?

Vroeger was het zeker niet hip om gevoelig te zijn.

Huilen is voor mietjes?

Huilen was voor mietjes. “Niet zeuren, door werken” was het motto. En ik denk in veel huishoudens is dat eigenlijk nog steeds wel zo. Praten over gevoelens en emotie is lastig. Wie heeft dat nu echt geleerd? Op school heb ik in ieder geval nooit het vak “sociale en emotionele wijsheid” (of geef het een andere naam) gehad. Dat had mij misschien wel wat beter kunnen voorbereiden op de uitdagingen van het volwassen leven, of eigenlijk ook de kindertijd. Ik heb gelukkig wel ouders gehad waarbij ik altijd mezelf mocht zijn. Zij zeiden nooit tegen mij “hou op met huilen” (of ik heb dat verdrongen, dat kan natuurlijk ook nog). Op straat hoorde ik dat laatst nog een juf van een basisschool of kinderdagopvang zeggen, tegen een klein meisje voor wie het duidelijk even allemaal te veel was. “Je hoeft niet te huilen!” zei de juf op boze toon, terwijl ze het meisje aan de arm bijna door elkaar schudde. Ik was bijna met mijn fiets gestopt en had gezegd: “Duidelijk moet dit meisje nu wel even huilen! Geef haar liever een knuffel, daar zal ze meer baat aan hebben dan iemand die ook nog lelijk tegen haar doet… iets is haar al duidelijk te veel geweest.”

Over de grenzen

Dat is dan ook de grootste uitdaging voor de persoon die zeer (of hoog) gevoelig is: het is snel te veel. Het gaat over de persoonlijke grenzen heen. En daar krijg je een overloop reactie van, zoals huilen, een paniekaanval of een woedeuitbarsting. Voorbeelden van een fysieke overloop reactie zijn een spontane bloedneus, overgeven en diarree.

Maar hoe komt dat nou, dat het voor die hoog sensitieve persoon snel te veel is? Het heeft naar mijn inzicht met meerdere eigenschappen te maken, die bij dit type persoon allemaal bij elkaar komen.

Net als een spons

Ten eerste staat de hoog gevoelige persoon open voor alle indrukken die de omgeving heeft. Alle zintuigen staan open om gegevens uit de omgeving op te pikken. Als een spons zuigt de hoog gevoelige persoon de informatie in zich op. Dit gebeurt over het algemeen niet heel bewust (anders was de hoog gevoelige persoon ook wel beter in staat om ongewenste indrukken makkelijker buiten te sluiten). Het lijkt wel alsof het zenuwstelsel de binnenkomende prikkels eerder doorlaat naar de hersenen, in medische termen: dat het actiepotentiaal sneller bereikt is.

Waarnemen wat niet waarneembaar lijkt

Ten tweede is de hoog sensitieve persoon erg oplettend voor subtiele zaken. Dingen die anderen niet opvallen, ziet, hoort of voelt de hoog sensitieve persoon wel. Daarbij kan het gaan om kleine veranderingen in het licht of een heel zacht, bijna onhoorbaar geluidje. Soms gaat het om dingen, die voor de meeste andere mensen niet waarneembaar zijn. Een bekende is het verschil in luchtdruk bij een weeromslag. Dan hoor je de gevoelige mens zeggen: “Volgens mij komt er vanavond onweer.” (Zonder dat ze op de buienradar hebben gekeken he!). Een andere waar je zeer gevoelige mensen over kunt horen praten is hun gevoeligheid voor wateraders in de aarde of bijvoorbeeld wifi en andere vormen van elektrische of magnetische straling. Ook hiervoor geldt dat het oppikken van deze subtiliteiten niet bewust gestuurd wordt, maar door de alertheid van de persoon kan het hem/haar wel opvallen.

Informatie wordt echt verinnerlijkt

Ten derde werken indrukken diep in op een hoog gevoelig persoon. Vooral zaken die door die persoon ook als belangrijk ingeschat worden, zoals een gesprek met partner of ander familielid, dringen door tot in het diepste van de ziel. Een hoog gevoelig persoon is over het algemeen een diepe denker, een filosoof, een dromer. De informatie die bij hem of haar binnen komt, gaat door het hele systeem heen en wordt nog eens overdacht en herkauwd. Doordat de indrukken zo diep binnen dringen, vervagen de grenzen tussen buitenwereld en binnenwereld. Informatie wordt echt verinnerlijkt. Dat wat eerst van iets of iemand anders was, is nu ook van de hoog gevoelige persoon zelf. Dit is iets wat veel herkend wordt: het voelen van emoties van anderen, alsof het de eigen emoties zijn. In de wetenschap wordt dit proces o.a. beschreven door spiegelneuronen, iets wat niet alleen menselijk is maar ook tussen verschillende soorten z’n werking heeft.

Introvert

En ten slotte zijn ongeveer 70% van alle hoog sensitieve personen ook nog introvert. Dit betekend dat zij zich eerder terug houden en minder snel hun zegje doen. Ze houden hun gedachtes en gevoelens voor zich. Laten dat wat er diep van binnen gebeurt niet makkelijk los. Veel zijn bang om gekwetst te worden door zich bloot te geven. Kritiek komt namelijk ook binnen tot in het diepste van de ziel, wat dus erg pijnlijk kan zijn. Faalangst zorgt er dus voor dat de hoog gevoelige en introverte persoon zich perfectionistisch gedraagt en wel 10x nadenkt voordat er een beslissing genomen wordt.

Het ultieme recept voor overprikkeling en burn-out

Wat je met deze eigenschappen krijgt is een ultiem recept voor overprikkeling en burn-out. In een wereld waar zintuigelijke stimulatie en sensatie de toon zet, worden we met z’n allen voortdurend bloot gesteld aan grote hoeveelheden prikkels. Natuurlijke en mens-gemaakte prikkels schreeuwen om aandacht. Telefoontjes piepen en pingen met elk berichtje dat binnen komt, scooters die voorbij sjezen laten een spoor van vervuilde lucht achter en ondertussen schijnt de zon vel in je ogen… een paar simpele voorbeelden van een alledaags moment in de stad. Als hoog gevoelig persoon ben je dus gevoeliger voor de grote hoeveelheid aan prikkels, voor prikkels die anderen wellicht niet opmerken (de subtiele prikkels) en dringen de prikkels door tot diep in je systeem, waarvan veel ook niet snel verwerkt en losgelaten worden. Hierdoor is een hoog sensitief persoon snel overvult van al die prikkels, met andere woorden: overprikkeld. Burn-out ligt op de loer, als er vervolgens geen uitlaatklep gevonden wordt, en geen balans gezocht wordt door momenten in te bouwen van rust en stilte in een prikkelarme omgeving.

Het recept voor vrijheid en positieve energie

Creativiteit geeft vrijheid en waardering

Creativiteit is een van de beste manieren om balans te houden voor een hoog gevoelig persoon. Door het maken van kunst, in welke vorm dan ook (bijv schilderen, schrijven, muziek, dansen, theater… verzin het maar!), kunnen emoties en gedachtes uit het diepste van je ziel los gelaten worden. Uiteraard kan je nog steeds onzeker zijn over of iemand anders jouw kunst mooi vind, dus faalangst vormt hier ook nog steeds een mogelijke belemmering. Zodra je leert om kunst te maken voor jezelf, en niet als prestatie voor de buitenwereld, kan hierin vrijheid en waardering gevonden worden.

Positieve energie kan ook gevonden worden in de natuur. Een wandeling of fietstocht door de natuur helpt om op te laden. Hoewel hier ook nog steeds prikkels zijn, bijv. fluitende vogels en de geuren van de aarde, hebben deze prikkels over het algemeen een rustgevende werking op ons. Zolang er geen storm raast of het weer op een andere manier extreem is, geeft het contact met de natuur positieve energie.

Meer informatie?

Herken jij jezelf of iemand anders in deze tekst? En wil je graag meer weten over hoog gevoeligheid? Of wil je leren hoe je om kunt gaan met overprikkeling? Loop je zelfs tegen een burn-out aan of zit je er midden in?

Naar mijn inzicht kan een hoog sensitief persoon baat hebben bij bepaalde voeding, kruiden en Bach bloesems. Daarnaast kunnen de consulten met hond die ik aanbied, veel inzicht geven en aanzetten tot persoonlijke ontwikkeling. Zo kan een consult met hond helpen bij het leren grenzen aan geven of je persoonlijke ruimte zichtbaar maken.

Neem gerust contact op om te kijken wat ik voor je kan betekenen.