Tekenbeetziekten

Vroeger was ik helemaal niet bang voor teken. Teken waren in mijn beleving, als jong meisje, een bijtent insect die je kon oplopen als je in de bosjes verstoppertje speelde, hutten aan het bouwen was of met de familie ging picknicken. Een beetje zoals muggen, dazen en mieren. Ze zijn onderdeel van de natuur. En soms een beetje vervelend. Meer niet. In het zuiden van Duitsland, waar ik een lange tijd ben opgegroeid, waren er best veel teken. De kans dat ik een teek opliep als we buiten speelden was best aanwezig. En als ik dan thuis kwam en ik zag dat een teek in mijn vel hing, dan liet ik het mijn moeder zien en zij plukte het beestje wel met een pincet eruit. Vroeger gebruikten we daar wel graag wat alcohol voor. Met de tijd zijn we allemaal iets wijzer geworden. Dat een teek ziekten met zich mee draagt, wisten mijn ouders volgens mij wel. Maar hoe dat precies zit, hebben ze de afgelopen jaren van mij te horen gekregen.

In deze blog wil ik je een paar tekenbeetziekten beschrijven en ik deel nog wat interessante info die ik recent uit het boek Healing Lyme van S.H. Buhner heb gekregen: over de teek als goede gastheer en de Borrelia als ondersteuner voor de teek.

Voordat je begint met lezen, kijk en luister naar dit super grappige lied van Jean Hofman, die hij mij stuurde nav een bericht op Facebook.

Dan nu eerst kort over een paar andere ziektes die de teek kan overdragen, voordat we over Lyme verder gaan…

Bartonella

Bartonella striae op de rug. Bron.

Bartonella staat ook wel bekend als de Kattenkrabziekte, omdat je ook door een krab of beet van een kat met deze bacterie (de Bartonella henselae en verwante soorten) besmet kunt raken. Maar niet allen katten kunnen deze bacterie overdragen, ook vlooien en teken (en misschien nog wel meer bloedzuigers) kunnen deze bacterie bij zich dragen en doorgeven aan de mens. De meest duidelijke symptomen die je van een besmetting met de Bartonella bacterie krijgt, zijn: gezwollen en ontstoken lymfeklieren, algehele malaise en pijn aan de voetzolen. Als jij (roodpaarse) striae op de rug en schouders hebt, dan kan je vrijwel met zekerheid zeggen dat je Bartonella hebt. Dit zijn uiteraard niet de striae die je kent van het groeien (in de breedte). Ook in Nederland kan je een besmetting met Bartonella krijgen. Als jij wilt weten of jij een besmetting met Bartonella hebt, vraag dan je huisarts voor een test.

Babesia

Babesia zorgt vooral voor bloedarmoede. Niet het simpele te kort aan ijzer, wat men over het algemeen als bloedarmoede ziet. Maar letterlijk een te kort aan rode bloedcellen, in medische termen anemie. Babesia is een parasiet die leeft in de rode bloedcellen en die ze uiteindelijk vernietigd. Dus als jij extreem vermoeid bent, last hebt van koorts en spierpijn, opvliegers en rode ogen. Laat je bloedbeeld dan eens checken via de huisarts. De Babesia parasiet komt in Nederland niet zo heel veel voor, maar hij is zich in Europa wel aan het uitbreiden. Daarnaast, als je wel eens in Amerika bent (geweest), dan heb je een grotere kans de ziekte opgelopen te hebben.

Ehrlichia en Anaplasma

Ehrlichia en Anaplasma zijn twee verschillende soorten bacteriën die beide de witte bloedcellen aantasten. Ehrlichia verzoorzaakt humane monocytaire ehrlichiose (HME) en de Anaplasma veroorzaakt de ziekte humane granulocytaire anaplasmose (HGA). Deze twee ziektes komen in Nederland minder vaak voor, maar zoals gezegd, in het buitenland heb je wel de kans de bacterie opgelopen te hebben. De verwante Neoehrlichia mikurensis (dit is nog weer een andere bacterie) komt wel vaker voor in Nederland en geeft een infectie aan de binnenwand van de bloed- en lymfevaten. Dit is zeker niet prettig, want je krijgt hoge koorts, pijn overal in het lichaam en vermoeidheid. Deze symptomen zijn niet heel specifiek, van bijna elke soort infectie kan je koorts krijgen. En dat is precies wat een diagnose en behandeling ook lastig maken! Het moment dat ik aan Ehrlichia, Neoehrlichia of Anaplasma denk, is wanneer iemand weinig bloedplaatjes (trombocytopenie) en een verstoorde bloedstolling (gedissemineerde intravasale stolling) heeft.

Tick Borne Encephalitis

Dit is een kaart van Europa met ingekleurd de gebieden met aangetoonde kans op besmetting met Tick Borne Encephalitis. Bron.

Met andere woorden: door een teek veroorzaakte hersenontsteking. Heb jij een snel oplopende koorts, waarbij je erge hoofdpijn en een stijve nek krijgt? Dan moeten de alarmbelletjes sowieso gaan rinkelen en je contact opnemen met je arts. Ik denk daarbij namelijk aan hersenvlies- of hersenontsteking (meningitis of encephalitis). In Nederland komt het virus dat deze ziekte veroorzaakt ook voor, al is het nog niet zo heel veel (hierdoor zal een arts er ook niet snel aan denken). Maar in het oosten van Europa, eigenlijk al direct over de grens in Duitsland, loop je al een grotere kans op besmetting. Voor zover ik weet, bestaat er een vaccinatie. Je kunt hierover informatie winnen bij het Vaccinatiecentrum.

Chlamydia

Nu denk jij waarschijnlijk aan de seksueel overdraagbare ziekte, maar er bestaan meer Chlamydia varianten dan alleen die soort die we als SOA kennen. De Chlamydia soort die een rol speelt als tekenbeetziekte, is de Chlamydia pneumoniae. Het is een bacterie die de longen aantast. Je kunt dus ook denken aan een Chlamydia infectie als je plots bronchitis of een longontsteking krijgt. Chlamydia pneumoniae is een bacterie die veel mensen bij zich dragen en geen klachten van ervaren. Maar zodra de Ziekte van Lyme een rol in je gezondheid speelt en je krijgt klachten aan je luchtwegen, doe je er goed aan om te denken aan Chlamydia. De teek hoeft de Chlamydia bacterie niet overgedragen te hebben (maar wel een Borrelia bacterie). De kans dat de Chlamydia de kop op steekt zodra je immuunsysteem verzwakt is, is zeer aanwezig.

Ziekte van Lyme

Dan tot slot de Ziekte van Lyme. De ziekte waar de teek om bekent staat. Zoals je nu gezien hebt, is het niet de enige ziekte waar je last van kunt krijgen, en in deze blog heb ik nog lang niet alle soorten co-infecties genoemd. De website over tekenbeetziekten geeft een leuk beginpunt als je verder op onderzoek wilt.

De Ziekte van Lyme is veroorzaakt door de bacterie met de naam Borrelia. Teken zijn over het algemeen besmet met verschillende soorten Borrelia. De soort die in Nederland het meeste voorkomt is de Borrelia burgdorferi. Maar er bestaan zeker meer dan 100 soorten, elk met hun eigen specifieke eigenschappen. Ik ga hier nu niet alles over de Ziekte van Lyme en de Borrelia beschrijven, dat zou veelste veel zijn. Andere mensen schrijven daar ook hele boeken over! En terecht, er is veel over te zeggen en nog meer over te leren. Als je graag wil weten hoe je de Ziekte van Lyme herkent, wil ik je verwijzen naar mijn andere blog.

Hier wil ik nog een aantal leuke feitjes delen, deze heb ik uit het boek Healing Lyme van S.H. Buhner (een echte aanrader voor als je je wilt verdiepen in het onderwerp!):

  • Actieve Borrelia bacteriën bevinden zich in het speeksel van de teek.
  • Het speeksel van de teek remt de bloedstolling en immuunreacties van het dier dat het bijt. Net als bij een mug voel je de beet niet. Dit geeft de Borrelia het voordeel dat hij “ongezien” binnen kan dringen. Op die manier is de teek een ideale gastheer voor de Borrelia en andere ziektekiemen.
  • Een teek dat Borrelia bacteriën bij zich draagt is sneller en is minder vatbaar voor uitdroging. Op die manier zorgt de Borrelia dus voor betere overlevingskansen van de teek.
  • Besmetting met de Borrelia via de beet van een teek, gebeurt tussen 10min en 72uur. De meeste besmettingen gebeuren binnen 16uur na de beet van een teek.
  • Gedeeltelijk gevoede teken dragen de Borrelia sneller over. Dan is de kans op besmetting aanwezig al binnen 10min nadat de teek zich heeft vastgebeten.
  • Iemand die een sterk immuunsysteem heeft, is minder snel besmet, dan iemand met een zwak immuunsysteem.

Ik zou nog wel even door kunnen gaan met het opsommen van interessante feitjes over de Borrelia, teken en de Ziekte van Lyme. Dat ga ik nu niet doen.

Wellicht geef ik in de toekomst nog wel weer een workshop of bijscholing over de Ziekte van Lyme. Als dat zo is, kan je de datum terug vinden in mijn agenda op mijn Facebookpagina. Je mag ook altijd contact opnemen als je vragen hebt over de Ziekte van Lyme.